سهراب ( مترجم : حسين قره چانلو )

28

عجائب الأقاليم السبعة إلى نهاية العمارة ( فارسى )

رديف / شماره‌هايى كه در كتاب صورة الارض خوارزمى مىبينيد / نام شهرها / طول درجه دقيقه / عرض درجه دقيقه 64 / 78 / شهر بنبان « 6 » / 54 / 50 / 28 / 0 65 / 79 / شهر بلاق « 7 » / 57 « 8 » / 25 / 21 / 40 66 / 81 / شهر قصر / 55 / 50 / 21 / 45 67 / 80 / شهر سوان « 9 » / 56 / 0 / 22 / 30 68 / 95 / شهر نبايس در كنار درياى قلزم « 10 » / 58 / 0 / 57 « 11 » / 5 69 / 96 / شهر سبا از يمن « 12 » / 64 / 0 / 57 « 13 » / 5 70 / 97 / شهر مهره از يمن « 14 » / 64 / 0 / 58 / 30 71 / 98 / شهر جرش از يمن « 15 » / 65 / 5 / 17 / 0

--> ( ص 8 ) به صورت انقوا تصحيح كرده است ؛ خوارزمى عرض اين شهر را 22 درجه و 45 دقيقه ذكر كرده است ( صورة الارض ، ص 8 ) . ( 6 ) مصحح كتاب ، در پاورقى متن ( ص 17 ) محل مذكور را به صورت تيّار و در پاورقى صورة الارض ( ص 8 ) به صورت بتبان تصحيح كرده است . ( 7 ) مصحح كتاب ، در پاورقى ، اين شهر را بدون نقطهء ب تصحيح كرده است ( ص 17 ) . ( 8 ) مصنف كتاب ، طول اين شهر را به حساب جمل نركه آورده است كه به نظر مىرسد حرف « ر » كه معادل 200 است بايد حرف « ز » كه معادل 7 است باشد ؛ بنا بر اين طول شهر 57 درجه و 25 دقيقه مىشود . اما خوارزمى طول شهر مذكور را 55 درجه و 25 دقيقه ذكر مىكند ( صورة الارض ، ص 8 ) . ( 9 ) مصحح ، در كتاب صورة الارض ، اين محل را به اسوان تصحيح كرده است . ( ص 8 ) . ( 10 ) مصحح كتاب ، در پاورقى اين محل را به صورت ثيانس تصحيح كرده است ( ص 17 ) ؛ خوارزمى در صورة الارض ( ص 9 ) شهر مذكور را به صورت ثيابس آورده ، كه مصحح در پاورقى آن را به صورتهاى ثمماش و ثنانس تصحيح كرده است ( 11 ) عرض اين شهر در متن كتاب به حساب جمل « بر » آمده است ؛ ليكن حرف « ر » برابر 200 است ، و به نظر مىآيد بايد حرف « ز » كه معادل عدد 7 است باشد . خوارزمى هم ، عرض آن را به صورت « بر 0 » آورده كه با توجه به توضيحى كه در بالا داده شده ، برابر 57 درجه و صفر دقيقه مىشود . ( 12 ) اين شهر را ، مصحح در پاورقى متن كتاب ( ص 17 ) به صورتهاى سبا و سبا و در پاورقى متن صورة الارض به صورتهاى سبا و سما تصحيح كرده است ( ص ؟ ) . ( 13 ) عرض اين شهر در متن كتاب به حساب جمل « بر 0 » آمده كه حرف « ر » بايد « ز » معادل عدد 7 باشد ، بنا بر اين 57 درجه و 5 دقيقه مىشود كه خوارزمى آن را 57 درجه و 10 دقيقه آورده است ( صورة الارض ، ص 9 ) . ( 14 ) ر ك : صورة الارض ، خوارزمى ، ص 9 ؛ اصطخرى ، ص 25 ؛ ابن حوقل ، ج 1 ، ص 38 ؛ مقدسى مركز مهره راشحر ذكر كرده است . ( ص 87 ) ؛ ياقوت ، ج 4 ، ص 700 . ( 15 ) مصحح در پاورقى متن كتاب ( ص 17 ) آن را به صورت حرس ، حرش و جرش تصحيح كرده و در پاورقى متن صورة الارض ( ص 10 ) به صورت حرش تصحيح شده است ؛ ابن خرداذبه ، ص 133 ، 135 ؛ قدامة ، ص 188 ، 248 ؛ يعقوبى ، البلدان ، ص 318 ؛ اصطخرى ، ص 23 ؛ ابن حوقل ، ج 1 ، ص 36 ؛ مقدسى ، ص